Bezuinigen op het sociaal domein: een terugblik

Bezuinigen op het sociaal domein: een terugblik

oktober 11, 2021 Uit Door admin

Het is een bekend probleem: sinds de zorgtaken die de gemeenten in 2015 van het Rijk kregen, hebben ze te maken met financiële tekorten. Het bedrag dat de gemeenten krijgen voor deze taken is al jaren onvoldoende voor het uitvoeren ervan. Dat heeft ook in Goes tot het maken van lastige keuzes geleidt. In dit artikel een uitgebreide terugblik door SGP/CU-raadslid Jurian van der Ree.

Door: Jurian van der Ree (Portefeuile: Sociaal Domein) 

Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de WMO (ondersteuning voor ouderen en kwetsbaren, zoals huishoudelijke hulp) en Jeugdzorg (de zorg voor jongeren). De afgelopen jaren hebben we daarvoor in de gemeente Goes extra geld uitgetrokken, wat we bijvoorbeeld uit de gemeentelijke belastingen binnen krijgen. Zo hebben we een ruimhartig beleid gehad. De kosten bleven, met name in de WMO, redelijk stabiel. Het afgelopen jaar kwam daar verandering in. Verschillende factoren zorgden dat de tekorten groter en dringender werden. 

Eén van de oorzaken van deze stijgende tekorten is het zogenaamde abonnementstarief. De Tweede Kamer heeft kort geleden besloten dat gemeenten geen eigen bijdrage mogen vragen voor zorg die mensen krijgen vanuit de WMO, in plaats daarvan betaalt iedere inwoner die WMO-hulp krijgt een vast bedrag van 19 euro per maand. Een gevolg hiervan is dat inwoners, ongeacht hun inkomen, via de gemeente goedkoop huishoudelijke hulp kunnen krijgen. Zo zagen we dat inwoners met een hoog inkomen hun huishoudelijke hulp nu nemen via de gemeente, die dat eerder zelf betaalden. Verder zien we steeds meer en zwaardere jeugdzorg. Hierdoor zijn we geconfronteerd met een grote stijging in kosten. 

Een jaar geleden hebben we besloten te gaan onderzoeken hoe we iets aan die kosten kunnen doen. Daar zijn we veel mee bezig geweest. Er is een onderzoek gedaan door een extern bureau en we hebben verschillende bijeenkomsten gehad met de woordvoerders vanuit de verschillende partijen uit de Gemeenteraad. In die gesprekken zijn verschillende mogelijkheden duidelijk geworden. Zo was er ruime steun om iets te doen aan het abonnementstarief, bijna alle partijen vonden dit een maatregel die zorgt voor onwenselijk gedrag. 

Het voorstel van het college heeft tot doel de stijgende kosten ‘om te buigen’ en zo de groei in kosten af te remmen. Daarvoor zijn verschillede concrete wijzigingen voorgesteld. In de Gemeenteraad hebben wij deze wijzigingen gewogen. En om eerlijk te zijn, het zijn pijnlijke keuzes. Het betekent namelijk gewoon dat de gemeente kritischer meekijkt als een inwoner vraagt om zorg. In de Raadsvergadering hebben we er daarom toe opgeroepen dat de hulpvraag van de inwoner altijd centraal moet blijven staan, niet de regels die we vastgesteld hebben. 

Wat voorbeelden van wijzigingen: huishoudelijke hulp van de gemeente wordt inkomensafhankelijk, inwoners die meer dn 150% van de bijstandsnorm verdienen, kunnen hierop geen beroep meer doen. Een andere ingrijpende wijziging: Als blijkt dat verhuizen meer geschikt is dan het aanpassen van de huidige woning, dan zoekt de gemeente naar een geschikte woning binnen de vijf Bevelandse gemeenten en een straal van tien kilometer daarbuiten. In de lange Raadsvergadering hebben we dit soort wijzigingen kritisch bevraagd en gehoord dat het in het geval van deze laarste alleen om uitzonderingen gaat. Wethouder van der Reest was duidelijk: de zorg voor inwoners staat voorop, we spannen ons in om dit ook op lange termijn betaalbaar te houden. 

Met één maatregel had onze fractie echt moeite. Dat was de volgende: We verstrekken in principe geen hulp bij het huishouden meer voor een periode korter dan 6 maanden. De redenering was dat inwoners dit zelf kunnen betalen of voor deze korte periode in hun eigen netwerk kunnen regelen. Echter, zelf betalen is een illusie volgens onze fractie. We vergoeden huishoudelijke hulp namelijk alleen nog maar voor inwoners die niet meer dan 150% van de bijstandsnorm verdienen. Het alternatief is dan het eigen netwerk. Natuurlijk, als zorg in het eigen netwerk geregeld kan worden, hoeft de gemeente deze niet aan te bieden. Maar we vinden huishoudelijke hulp voor een periode van 6 maanden eigenlijk te lang. Veel mantelzorgers worden nu al overbelast, daar moeten we oog voor hebben. We deden daarom het voorstel de termijn te verlagen naar 3 maanden, die periode zou voor mantelzorgers en vrijwilligers beter te overzien zijn. Helaas kreeg dit voorstel net geen meerderheid (voor: SGP/CU, NieuwGoes, PvdA, Partij voor Goes; tegen: CDA, VVD, D66, GroenLinks). 

Toch steunden we uiteindelijk het plan van het college. We hebben afgesproken snel en goed te onderzoeken hoe de maatregelen in de praktijk uit pakken. Ook blijft maatwerk mogelijk en blijft het uitgangspunt dat iedere inwoner geholpen wordt. We willen verantwoordelijkheid nemen voor stijgende kosten, want lastige keuzes zijn dan gewoon nodig. 

Het Sociaal Domein verdient aandacht in de lokale politiek. De SGP/CU wil zich als sociale en constuctieve partij blijven inzetten. Dat zal ook blijken uit ons verkiezingsprogramma, waarin vernieuwende voorstellen staan. Binnenkort verschijnen op deze website meer artikelen, waarin ik meer inhoudelijk in zal gaan op onze visie op het Sociaal Domein.